غرض از شريعت و طريقت و حقيقت شيخ عزيز نسفى در جزوهء پرارزش « مقصد اقصى » در بيان حقيقت تقوا و راه آراسته شدن به آن مىگويد : مىدانى كه غرض از شريعت و طريقت و حقيقت چيست ؟ غرض كلّى آن است كه آدميان راست گفتار و راست كردار و نيك اخلاق شوند و اگر اين عبارت را فهم نمىكنى به عبارتى ديگر بگويم : عمل اهل شريعت بدان غرض سه چيز است : اوّل : آن كه تا مردم هم چون حيوانات ديگر نباشند ، امر و نهى از پيامبر قبول كنند و مأمور و منهى باشند . دوّم : آن كه تا به عمل و تقوا آراسته شوند و در سعى و كوشش مىباشند در صحبت دانا تا آن گاه كه به يقين بدانند كه خدا يكى است . سيّم : آن كه تا بعد از شناخت خداى تمام حكمت‌هاى جواهر اشيا را كماهى بدانند و ببينند . چون اين مراتب را تمام كردند ، به مقام تمام رسيدند و به شريعت و طريقت و حقيقت آراسته گشتند . اى درويش ! چون دانستى كه غرض از شريعت و طريقت و حقيقت چيست ، اكنون از گفتگوى در گذر و كار كن تا به جايى برسى كه گفتِ بىعمل و صورت بىمعنى به كار نيايد ، عمل است كه سالكان را به مقامات عالى مىرساند « وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ » .